»
Thư pháp khái lược
Thư pháp


Có lẽ 2 chữ “thư pháp” không xa lạ đối với mọi người chúng ta, chắc hẳn ai cũng từng ít nhất một lần được nhìn thấy những hàng câu đối, những tấm hoành phi chữ Hán chữ Nôm được treo ở những nơi trang nghiêm như đình chùa miếu mạo, hoặc treo ngay trong tư gia. Và chắc rằng không ít bạn mỗi dịp tết đến đều ra Văn Miếu xin chữ về, coi như lấy may cho cả năm, lại có một tác phẩm nghệ thuật làm đẹp cho căn phòng. Vậy những tác phẩm tôi nói trên đây có được coi là tác phẩm thư pháp hay không? Một bức chữ như thế nào thì được coi là tác phẩm thư pháp thực thụ? Nói cách khác, các bạn đã biết đến những bức chữ, nhưng đã biết đến định nghĩa về thư pháp? Tôi xin nêu 1 định nghĩa phổ biến:
Thư pháp là môn nghệ thuật viết chữ truyền thống bắt nguồn Trung Quốc, sử dụng những công cụ đặc định, tuân theo những quy tắc nhất định, bố trí đường nét, bố cục sao cho đạt được hiệu quả thẩm mĩ.
Từ định nghĩa trên, có thể giải thích cụ thể như sau:
1. Từ lâu nay, thư pháp không đơn thuần chỉ dùng cho chữ Hán, mà còn mở rộng cho các loại văn tự khác như chữ Nôm Việt Nam, chữ Nhật Bản, chữ Triều Tiên, tuy nhiên khi nói đến nguồn gốc, ta vẫn công nhận rằng là từ Trung Quốc.
2. Những công cụ đặc định trong thư pháp thường bao gồm văn phòng tứ bảo: giấy, bút, mực và nghiên. Ngoài ra còn có những công cụ phụ trợ khác như ấn chương, chu sa (mực đỏ đóng ấn), giá gác bút, giá treo bút…
3. Thư pháp là phải tuân theo những quy tắc nhất định. Hệ thống quy tắc của thư pháp rất phức tạp và hoàn chỉnh, cho nên không phải tùy tiện đặt bút lông viết xuống giấy là có thể thành 1 tác phẩm thư pháp. Những quy tắc đó bao gồm quy tắc cầm bút, lấy mực, quy tắc viết từng nét, quy tắc bố trí nét trong chữ, bố trí chữ trong tác phẩm, quy tắc viết chính văn, lạc khoản, đóng ấn… Chưa kể những nguyên tắc về nội dung tác phẩm đối với thư pháp truyền thống, cũng không thể bỏ qua.

Thu phong cổ đạo đề thi sấu – Lạc nhật bình nguyên túng mã hào – Xuân Như thư

Có lẽ tôi xin phép không giới thiệu về đặc điểm của bộ môn nghệ thuật Thư pháp hay lịch sử hình thành ngay, mà nói luôn đến vấn đề được nhiều bạn yêu thích thư pháp quan tâm, đó là vấn đề về việc học thư pháp.
Học thư pháp cần những gì?
Tôi đã gặp không ít bạn đến học thư pháp, nhưng khi nghe nói đến thư pháp lại có vẻ “kính nhi viễn chi”, cho rằng thư pháp là thứ gì kì bí và cần được cung kính đặc biệt. Thưa các bạn, chúng ta trân trọng cây bút tờ giấy, không có nghĩa là chúng ta không dám viết! Thư pháp cũng là 1 bộ môn nghệ thuật như các nghệ thuật khác, phải viết rách giấy, hỏng bút để có thành công.
Để bắt đầu học thư pháp, trước hết là tìm lớp học (tất nhiên rồi!), có chút tự tin (bạn đừng băn khoăn rằng mình có năng khiếu hay không nhé!). Chỉ cần biết chữ Hán là có thể học được thư pháp rồi. Khi vào học rồi, các bạn sẽ được hướng dẫn mua giấy mực và bút lông, xác định trước tinh thần là phải hỏng nhiều cây bút
Để tiếp tục học sâu hơn thì cần những gì?
Bên trên tôi nói chuyện bắt đầu học thư pháp cơ bản. Tuy nhiên nếu bạn nào thực sự yêu thích và muốn học nhiều hơn, thì cũng khuyên bạn nên trang bị thêm. Thứ nhất là… bút tốt hơn 1 chút. Thứ hai là cố gắng trang bị thêm kiến thức về văn hóa. Thư pháp là 1 môn nghệ thuật đặc biệt vì nó mang tính tổng hợp. 1 nhà thư pháp thường phải hiểu biết rất rộng về lịch sử, văn học, tôn giáo… để có thể có đầy đủ tư liệu về mặt nội dung sáng tác. Viết đẹp nhưng không biết viết gì thì viết sao được!
Tình hình học thư pháp hiện nay của giới trẻ Việt Nam như thế nào?
Hiện nay tại Hà Nội có không ít các lớp dạy thư pháp (tôi sẽ giới thiệu lớp học sau), và không ít các bạn trẻ đi học thư pháp. Tuy nhiên, số lượng các bạn kiên trì được với thư pháp thì không nhiều. Có 10 người theo học, mà 3 người có thể kiên trì đến năm sau thì đã là thành công rồi! Cho nên hiện nay việc dạy học thư pháp, thực chất là giới thiệu môn thư pháp đến cho các bạn trẻ là chính. Hi vọng các bạn dù không kiên trì theo đuổi thì cũng được trang bị 1 lượng kiến thức cơ bản về thư pháp, làm… phong phú tâm hồn

Xem thêm về biên tập viên

admin

Bài liên quan